Kombucha


Deze frisse gefermenteerde thee is niet alleen erg lekker, maar draagt ook bij aan je gezondheid. De thee bevat namelijk bacteriën en gisten (probiotica) die allerlei waardevolle stoffen produceren en je microbioom ondersteunen. 

Je microbioom is de giga hoeveelheid goedwillende bacteriën, gisten, parasieten en andere micro-organismen die in oa je darmen wonen en werken. Ze vervullen allerlei belangrijke taken zoals het: 

  • verteren van voedingsstoffen die jij zelf niet kunt verteren
  • produceren van brandstof voor je darmen
  • onderhouden van je darmslijmvlies
  • produceren van vitaminen en neurotransmitters (stoffen die oa nodig zijn om je goed te kunnen voelen)
  • afbreken van schadelijke stoffen
  • ondersteunen van je immuunsysteem

Hoe meer verschillende bacteriesoorten er in je darmen leven, hoe gunstiger dit is voor je gezondheid. 

Ingrediënten

  • 2 l water
  • 10 gr biologische groene of zwarte thee
  • 100-150 gr biologische rietsuiker
  • 150 ml bestaande kombucha
  • 1 kombucha-zwam (SCOBY - Symbiotic Colony Of Bacteria And Yeast)

Een kombucha-zwam bestaat uit verschillende soorten bacteriën en gisten die van nature ook in je darmen voorkomen. Samen vormen ze een heel fijn drijvend weefsel, de zwam, dat een organisme op zich is en allerlei waardevolle stoffen produceert. Om deze stoffen te kunnen produceren heeft de zwam wel voeding nodig, namelijk suiker. Deze suiker wordt door middel van fermentatie (gisting) omgezet in oa enzymen die een positieve bijdrage leveren aan je spijsvertering en de opname van voedingsstoffen, vitaminen, antioxidanten, stoffen die je lever helpen bij de ontgifting, bouwstoffen voor gezonde gewrichten, etc. Daarnaast ontstaat tijdens het fermentatieproces ook koolzuurgas (te zien als uit de vloeistof opstijgende belletjes) en een heel klein beetje alcohol (circa 0,7%). Van de hoeveelheid suiker die je aan het begin toevoegt blijft uiteindelijk nauwelijks nog iets over. Je zult dan ook merken dat kombucha niet zoet, maar licht zuur van smaak is.

 

Een kombucha zwam kun je kopen in een bio-winkel of online, maar de kans is groot dat je er ook één gratis kunt krijgen van iemand in je familie-/vriendenkring. Vraag maar eens rond. Zelf heb ik mijn zwam, evenals het recept, van mijn lieve collega Annemieke gekregen. 

Materialen

  • grote glazen pot met een inhoud van 2,5-3 liter
  • kaas- of theedoek en een elastiek
  • plastic trechter en een plastic zeef
  • lege glazen flessen met een draai- of beugeldop

Bereiding

  1. Breng 500 ml water aan de kook in een steelpan.
  2. Laat hierin de thee gedurende 15 minuten trekken.
  3. Verwijder de theezakjes / losse thee en los de suiker volledig op in het warme thee water.
  4. Schenk 1,5 liter (koud) water in de grote glazen pot en schenk hierbij de warme zoete thee. Controleer of het water niet te warm is. De zwam is namelijk niet bestand tegen temperaturen van 40 oC of hoger. Laat de zoete thee indien nodig verder afkoelen.
  5. Schenk 150 ml bestaande kombucha bij de zoete thee in de pot en roer dit even door, zodat het goed gemengd is. Hierdoor zorg je dat de zuurgraad wat stijgt en creëer je een omgeving waarin de kombucha-bacteriën en -gisten zich goed voelen.
  6. Leg de kombucha zwam voorzichtig op de zoete thee. Het kan zijn dat de zwam wat naar beneden zakt, maar dat is oké.
  7. Leg de kaasdoek over de pot en zet het vast met een elastiek. Zo kan er wel uitwisseling van zuurstof en koolzuurgas plaatsvinden, maar kunnen er geen stof, vliegjes en dergelijke bij.
  8. Zet de pot gedurende 7 tot 14 dagen weg op een donkere plaats bij kamertemperatuur (circa 22 oC), zodat het fermentatie proces zijn gang kan gaan.

Na het fermenteren

  1. Na circa 7 dagen zal je zien dat zich op de thee cq kombucha een nieuwe zwam vormt. Steek hier voorzichtig een rietje langs en neem een slok van de kombucha. Als deze nog te zoet smaakt, laat je hem nog een paar dagen langer staan. Hoe langer je de kombucha laat fermenteren, hoe zuurder hij wordt!
  2. Schep, als de kombucha goed/lekker is, zowel de nieuwe als de oude zwam uit de pot en leg deze op een diep bord. Voeg hier 150 ml kombucha aan toe om ze in goede conditie te houden.
  3. Zet de trechter met de zeef in een lege glazen fles en schenk hier de kombucha uit de pot rustig doorheen om de fles te vullen. Vul op deze manier alle flessen.
  4. Zet de flessen kombucha, totdat je ze gebruikt, in de koelkast om de fermentatie te stoppen. 

Nu kun je op dezelfde manier een nieuwe hoeveelheid kombucha maken. 

Tweede fermentatie

Om de kombucha van een fruitig smaakje en extra bubbels te voorzien kun je een tweede fermentatie starten. Dit doe je als volgt:

  1. Voeg, voordat je de kombucha in de glazen flessen schenkt, wat kleingesneden vers fruit, kruiden en/of specerijen toe aan de lege flessen. Lekkere combinaties zijn bijvoorbeeld: mango, ananas en gember / gember en citroen / blauwe bessen, aardbeien, frambozen en kaneel.
  2. Vul de flessen aan met kombucha, maar laat bovenin zo’n 1-2 cm van de fles leeg.
  3. Zet de flessen afgesloten nog 2-4 dagen op een donkere plaats bij kamertemperatuur. Gedurende deze dagen worden de fruitsuikers gefermenteerd en ontstaat er ook weer koolzuurgas. Doordat de flessen afgesloten zijn kan dit niet ontsnappen en blijft het in de kombucha (prik). Draai of plop de doppen wel iedere dag even een paar keer open, zodat er niet teveel druk op de flessen komt te staan.
  4. Zet de flessen, als de kombucha goed/lekker is, totdat je ze gebruikt in de koelkast om de fermentatie te stoppen.

Kombucha is echt heerlijk en gezond, maar dit betekent niet dat je er dagelijks liters van zou moeten drinken. Zoals voor vrijwel alles geldt, geldt ook voor kombucha dat te veel van het goede niet handig is. Zelf neem ik gewoon iedere middag een glaasje kombucha en in de ochtend een glaasje kefir 😉. 

Tips

  • Zorg dat de kombucha-zwam en drank niet in contact komt met metaal. Dit is schadelijk voor de micro-organismen waardoor ze dood kunnen gaan.
  • Gebruik altijd echte thee van de theeplant. Kruidenthee zoals kamille en dergelijke zijn niet geschikt. Gebruik ook geen theesoorten waaraan aromatische oliën zijn toegevoegd, zoals earl grey, deze beschadigen de zwam.
  • Gebruik altijd echte (riet)suiker en geen kokosbloesemsuiker, zoetstoffen, honing of iets dergelijks. De zwam heeft dit nodig om van te leven en uiteindelijk kombucha te produceren.
  • Proef de eerste keren dat je kombucha maakt regelmatig, begin al na een paar uur fermenteren. Zo train je je smaakpapillen en kun je bepalen welke mate van fermentatie je het lekkerst vindt. De fermentatietijd is met name afhankelijk van de temperatuur en het formaat van je pot. Een langere fermentatie bij lagere temperatuur geeft trouwens een verfijndere smaak. De fermentatie kent de volgende fasen: van een zoete thee (1 tot 3 dagen), naar een cidersmaakje (4 tot 10 dagen) tot ten slotte een ietwat zoet-zuur (10 dagen).
  • Elke fermentatieronde vormt de zwam, aan de bovenkant, een nieuwe (roomwitte) laag. Na een aantal keer kun je de oudere, donkere lagen afpellen en in een andere pot met een laagje kombucha bewaren. Uiteraard kun je deze ook doorge­ven aan iemand anders om zelf kombucha te maken. Zorgt dat je zelf een zwam van circa 1 cm dik overhoudt.
  • Als de zwam naar de bodem zakt en niet binnen enkele uren opnieuw aan de oppervlakte drijft is hij helaas overleden. Je zult dan met een nieuwe zwam opnieuw moeten starten. Wanneer zich, ondanks de overleden zwam, bovenin de pot een nieuwe laag (zwam) vormt is er geen probleem. Gooi dan de gezonken zwam weg en ga verder met de nieuwe.
  • Houd de zwam goed in de gaten. Hij moet steeds fris ruiken en mooi roomwit zijn. Onderaan kunnen zich weleens donkere draadjes met afzettingen van de zwarte thee vormen, maar die zijn onschuldig. Als zich iets vormt dat volgens jou schimmel is, is het veiliger om de zwam en de kombucha weg te gooien en opnieuw te beginnen.
  • Laat de kombucha-zwam, wanneer je niet meteen een nieuwe hoeveelheid wilt maken, rustig in de kom­bucha dobberen. De zwam is er tegen bestand om zo een paar maanden te overleven totdat je opnieuw wilt beginnen.
  • Als de kombucha, doordat je hem even uit het oog bent verloren, zo zuur geworden is dat je hem niet meer kunt drinken, kun je deze gebruiken als wijnazijn in bijvoorbeeld vinaigrettes of op salades.
  • Gebruik alleen glazen flessen om de kombucha in te maken/bewaren. Kombucha namelijk heeft ontgiftende eigenschappen die ook inwerken op plastic. Door het in een plastic fles te doen kunnen (afval)stoffen uit het plastic in de kombucha lekken en dat is niet zo gezond.
  • Drink niet teveel Kombucha in één keer, maar bouw het langzaam op, zodat je lichaam eraan kan wennen. De drank bevat bacteriën en gisten waar je lichaam/darmen op kunnen reageren, dit is voor iedereen anders. Het kan in eerste instantie een opgeblazen gevoel en/of winderigheid veroorzaken. Dit kan geen kwaad, maar kan natuurlijk wel vervelend zijn.

Doelgericht coaching 

Doetinchemseweg 92A - 7054 BH Westendorp - 06-41741796

maaike@doelgerichtcoaching.nl - www.doelgerichtcoaching.nl

KvK nr. 64249867 NL001947951B03